တပ္ခ္မန္၏ အသင္းဖြံ ့ၿဖိဳးမႉ အဆင္ ့ ၅ ခု (Tuckman's Five Stages of Team Development)

ဒီတစ္ခါေတာ ့ပေရာဂ်က္အသင္းေတြကို ထိမ္းေက်ာင္းကိုင္တြယ္တဲ ့ေနရာမွာ အသံုးၿပဳေလ ့ရွိတဲ ့ သီအိုရီတစ္ခုနဲ ့ မိတ္ဆက္ေပးခ်င္ပါတယ္။ ဒီသီအိုရီကိုေတာ ့ဘရုစ္ဝိန္းတပ္ခ္မန္ (Bruce Wayne Tuckman) ဆိုတဲ ့ စိတ္ပညာရွင္တစ္ဦးက ၁၉၆၅ ခုႏွစ္မွာ ေရးသား ထုတ္ၿပန္ခဲ ့တာၿဖစ္ပါတယ္။ တပ္ခ္မန္၏ အဆင္ ့မ်ား (Tuckman's Stages) လို ့ ေခၚၾကပါတယ္။

  သူရဲ ့ေလ ့လာမႉအဆိုအရ၊ ပေရာဂ်က္အသင္း သို ့မဟုတ္ အသင္းအဖြဲ ့တစ္ခုသည္ အတူတကြ ပူးေပါင္းၿပီး အရည္အေသြးၿမင္ ့ေသာ ရလာဒ္မ်ားကို ယူေဆာင္ေပးႏိုင္ရန္ အတြက္ ထိုအဆင္ ့မ်ားကို မလြဲမေသြ ၿဖတ္သန္းၾကရမည္ဟုဆိုပါသည္။ မူလက အဆင္ ့၄ဆင္ ့ရွိေနရာမွ ၁၉၇၇ ခုႏွစ္တြင္ ေနာက္ထပ္တစ္ဆင္ ့ကိုထပ္ၿပီး ထည္ ့သြင္းခဲ ့ၿပီးစုစုေပါင္း အဆင္ ့ ၅ ဆင္ ့ၿဖစ္လာခဲ ့သည္။ ေအာက္မွာေတာ ့အဲ ့ဒီအဆင္ ့ေတြကိုေဖာ္ၿပေပးထားပါတယ္။

၁။ ဖြဲ ့စည္းၿခင္းအဆင္ ့(Forming)
၂။ ၿပင္းထန္လႉပ္ရွားေသာအဆင္ ့(Storming)
၃။ ပံုမွန္ၿဖစ္ၿခင္းအဆင္ ့(Norming)
၄။ ၿပဳလုပ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၿခင္း အဆင္ ့(Performing)
၅။ ၿပီးဆံုးရပ္နားၿခင္းအဆင္ ့(Adjourning)

၁။ ဖြဲ ့စည္းၿခင္းအဆင္ ့(Forming)
ဒီအဆင္ ့ကေတာ ့ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်း စူးစမ္းတဲ ့အဆင္ ့ပါ။ ပေရာဂ်က္အသင္းမွာ ပါတဲ ့သူေတြဟာ တစ္ေယာက္နဲ ့ တစ္ေယာက္ မသိေသးတဲ ့အတြက္ နဲနဲစိမ္းေနၿပီး သတိထားဆက္ဆံၾကပါလိမ္ ့မယ္။ အမ်ားစုကေတာ ့" ငါ ့ဆီကေန ဘာေတြမ်ားေမွ်ာ္လင္ ့ေနလဲ?" "အသင္းထဲက က်န္တဲ ့လူေတြကေရာ ဘယ္လိုလူမ်ိဴးေတြလဲ?" ဆိုတာေတြကို ေတြးေနၾကတဲ ့အဆင္ ့ပါ။ အနဲဆံုးေတာ ့ဒီအဆင္ ့မွာ ပေရာဂ်က္ မန္ေနဂ်ာကေန တစ္ေယာက္နဲ ့တစ္ေယာက္ ကို မိတ္ဆက္ေပး၊ ကိုယ္ ့အေၾကာင္းကိုယ္နဲနဲ ေၿပာၿပေစၿခင္းနဲ ့၊ ရင္းႏွီးမႉ အနည္းငယ္ရေအာင္လုပ္ရပါမယ္။

၂။ ၿပင္းထန္လႉပ္ရွားေသာအဆင္ ့(Storming)
ဒီအဆင္ ့ကေတာ ့နဲနဲၿပႆနာ ရွိတဲ ့ဆင္ ့ပါ။ အခုေလာက္ဆိုရင္ေတာ ့ အသင္းသားေတြဟာ တစ္ေယာက္နဲ ့ တစ္ေယာက္ ေကာင္းေကာင္းသိေနၾကၿပီၿဖစ္တဲ ့အတြက္ လုပ္ငန္းဆိုင္ရာ အေတြးအေခၚ ေတြ၊ ဆံုးၿဖတ္ခ်က္ေတြကို သေဘာတူတယ္ မတူတယ္ဆိုတာကို ပြင္ ့ပြင္ ့လင္းလင္း ၿငင္းခံုၾကပါလိမ္ ့မယ္။

ပေရာဂ်က္ မန္ေနဂ်ာေတြ အေနနဲ ့ဒီအဆင္ ့ကို ပါးနပ္စြာသတိထားကိုင္တြယ္သင္ ့ပါတယ္။ အသင္းသားေတြဟာ သေဘာထားကြဲလြဲမႉေတြ နဲ ့အၿမစ္တြယ္ မေနပဲ၊ လုပ္ငန္းတာဝန္ေတြကို ေရွ ့ဆက္ႏိုင္ေအာင္ လမ္းၿပဦးေဆာင္ရပါတယ္။

Tuckman ရဲ ့အဆိုအရေတာ ့အသင္းတစ္သင္းဟာ Storming အဆင္ ့ကိုမၿဖစ္မေနၿဖတ္သန္းေတြ ့ၾကံဳဖို ့ လုိပါတယ္။ဒါမွလည္း တစ္ဦးနဲ ့တစ္ဦးဆီကေန သီးခံႏိုင္ၿခင္း၊ နားလည္ၿခင္း၊ စတဲ ့အဖိုးတန္တဲ ့အေတြ ့အၾကံဳေတြကို သင္ခန္းစာယူႏိုင္ၾကပါလိမ္ ့မယ္။

၃။ ပံုမွန္ၿဖစ္ၿခင္းအဆင္ ့(Norming)
ဒီအဆင္ ့မွာကေတာ ့တစ္ဦးနဲ ့တစ္ဦး လိုက္ေလ်ာကူညီတဲ ့အဆင္ ့ပါ။ တစ္ေယာက္အေၾကာင္းတစ္ေယာက္ ေကာင္းေကာင္းသိသြားၾကၿပီၿဖစ္တဲ ့အတြက္ တတ္ႏိုင္သမွ် သေဘာထားကြဲလြဲမႉၿပႆနာေတြမၿဖစ္ေအာင္ ေရွာင္ၾကၿပီး အလုပ္တာဝန္ေတြၿပီးဖို ့အတြက္ကိုသာ ပိုၿပီးၾကိဳးစားပါလိမ္ ့မယ္။ သေဘာထားကြဲလြဲမႉေတြ ရွိႏိုင္ေသးေပမယ္ ့အမ်ားစုရဲ ့ ဆႏၵအတိုင္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္ပါလိမ္ ့မယ္။

၄။ ၿပဳလုပ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၿခင္း အဆင္ ့(Performing)
ဒီအဆင္ ့ကေတာ ့အေကာင္းဆံုးအဆင္ ့ပါ။ အသင္းသား အားလံုး ဟာမိမိတို ့ရဲ ့အလုပ္တာဝန္ေတြကို ေအာင္ေအာင္ၿမင္ၿမင္ လုပ္ႏိုင္ေနၾကၿပီး၊ တစ္သင္းလံုး အေနနဲ ့ေဆာင္ရြက္ခ်က္ဟာ အထြတ္အထိပ္ကိုေရာက္ေနပါၿပီ။ တစ္ဦးနဲ ့ တစ္ဦးဆက္ဆံေရးကလည္း အသားက်ေနၿပီး အၿပန္အလွန္ ထိမ္းေက်ာင္းကာ ညိႉႏႉိင္းေဆာင္ရြက္ေနၾကၿပီ။

၅။ ၿပီးဆံုးရပ္နားၿခင္းအဆင္ ့(Adjourning)
ဒီအဆင္ ့ကိုေတာ ့၁၉၇၇ ခုႏွစ္က်မွ Tuckman ကထပ္ထည္ ့လုိက္တာပါ။ ၿပီးဆံုးရပ္နားၿခင္း အဆင္ ့လို ့ေခၚပါတယ္။

လုပ္ငန္း တာဝန္ေတြ ၿပီးဆံုးတဲ ့့အတြက္ အသင္းသားေတြ အားလံုး ခြဲခြာရမယ္ ့အေၿခအေနပါ။ ဒီအခ်ိန္မွာေတာ ့ ပေရာဂ်က္ မန္ေနဂ်ာေတြဟာ လုပ္ငန္းတာဝန္ေတြၿပီးဆံုးမႉ ေအာင္ပြဲကို အသင္းသားေတြနဲ ့အတူ က်င္းပဆင္ႏႊဲသင္ ့ ပါတယ္။ ဒါ ့ အၿပင္ မိမိတုိ ့အတူအကြ လုပ္ခဲ ့တဲ ့ အေတြ ့အၾကံဳ ေတြကိုလည္း ၿပန္လည္ေဝဖန္ သံုးသပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ ့ အသင္းသား အခ်င္းခ်င္း တစ္ဦးနဲ ့တစ္ဦး ႏုတ္ဆက္ၾကၿပီး၊ စိတ္မေကာင္းစြာနဲ ့ခြဲခြာၾကရတဲ ့အဆင္ ့ပါ။